Daarom spreken we civiel adviseur Roeland Hummel van de gemeente Amersfoort. Hun aanpak is namelijk bijzonder: elke eerste zondag van oktober verlaagd de gemeente het waterpeil in de binnenstad, waardoor kademuren droog komen te staan voor inspectie en onderhoud.
Een bijzondere mogelijkheid
Roeland Hummel is verantwoordelijk voor de jaarlijkse waterstandsverlaging: “De drooglegging is al decennialang een belangrijk onderdeel van het onderhoudsprogramma. We bevinden ons in een unieke positie.”
Waar veel steden hun kademuren onder water laten inspecteren of met bijzondere inspectiemethodes werken, kan Amersfoort het water tijdelijk uit een deel van de grachten laten wegstromen. Dit is mogelijk dankzij de aanwezigheid van een omloopkanaal dat het water om de binnenstad heen leidt. Tegelijkertijd zorgen bovenstroom- en onderstroom sluizen ervoor dat het waterpeil kan worden gereguleerd. Door de waterstand te verlagen komt een groot deel van de kademuren droog te staan. Hierdoor kunnen inspecteurs de constructies eenvoudig controleren. Waar nodig worden ook meteen kleine herstelwerkzaamheden verricht. “Tijdens de waterstandsverlaging kunnen we zonder ingewikkelde apparatuur de staat van de kademuren beoordelen,” voegt Roeland toe. “Daarnaast kunnen we zien waar later in het jaar gebaggerd moet worden en kunnen we eenvoudig fietsen en ander vuil uit de gracht verwijderen.”
Veiligheid
De waterstandsverlaging in Amersfoort duurt in totaal vier dagen. Waarbij na ongeveer één dag de laagste waterstand wordt bereikt. Om de flora en fauna in en rondom het grachtengebied hoeven we ons geen zorgen te maken, meent Roeland: “De aanwezige vissen stromen met de waterstandsverlaging weg en bij renovatiewerkzaamheden wordt de aanwezige muurvegetatie zoveel mogelijk behouden.” Toch, is de jaarlijkse manoeuvre niet helemaal zonder risico’s verklaard Roeland: “Er zijn een aantal risico’s waar we ieder jaar rekening mee houden. Door het wegvallen van de waterdruk kan de gronddruk en de verkeersbelasting op de kademuren toenemen. Daarnaast komen de houten funderingspalen ook kort droog te staan. Dit zou paal rot kunnen versnellen.” Wel nuanceert Roeland de genoemde risico’s als volgt: “Deze risico’s zijn beperkt doordat de waterstandsverlaging minder dan 1 meter bedraagt en maar enkele dagen duurt. Bovendien wordt de waterstandsverlaging al tientallen jaren toegepast zonder incidenten of constructieve problemen.”
Alle grachten leeg?
Het verlagen van de waterstand bespaart dus niet alleen veel tijd en kosten. De risico’s zijn ook nog beperkt. Waarom laten dan niet meer steden hun grachten voor een aantal dagen per jaar leeglopen? “Dat heeft te maken met het omloopkanaal”, legt Roeland uit. “Deze zijn niet in veel Nederlandse steden te vinden. Ook moet het waterpeil gereguleerd kunnen worden met sluizen en stuwen. Daarbij is in tegenstelling tot veel andere steden weinig scheepvaart in de binnenstad. Amersfoort bevindt zich in een unieke situatie."
De gemeente Amersfoort is een lid van de klankbordgroep van de City Deal Tijdloze Grachten. Werk jij aan het behoud van historische grachten en wil je ook kennis uitwisselen? Mail ons via info@citydealtijdlozegrachten.nl.