Wouter Wuite is assetmanager Civiele Kunstwerken Walmuren en Beschoeiingen bij de gemeente Leiden en Mellany Doldersum is trekker van het thema synergie bij de City Deal Tijdloze Grachten.
Wat is synergie creëren precies?
Mellany: “Synergie creëren betekent dat je bij één project meerdere doelen tegelijk aanpakt. Bij het herstel van historische grachten kun je de technische werkzaamheden slim gebruiken om ook andere stadsambities te realiseren, zoals meer groen, ruimte voor voetgangers en bijdragen aan de energietransitie. Dit vraagt om een integrale aanpak en bewuste keuzes aan het begin van het besluitvormingsproces.”
“Sinds de start van de City Deal vorig jaar, zijn we met de gemeente Leiden bezig om het integrale afweegmodel toe te passen op projecten in de binnenstad. Enerzijds is dit voor de City Deal een mooie kans, omdat we de werkwijze kunnen uitproberen op een middelgrote gemeente en hieruit lessen kunnen halen voor andere gemeenten in Nederland. Anderzijds is het voor de gemeente Leiden van toegevoegde waarde, omdat er zo meerwaarde wordt gecreëerd bij het herstel van kademuren. De technische opgave is al bekend in de gemeente. We zijn de afgelopen maanden vooral bezig geweest met het verbinden van deze opgave aan de ambities die de gemeente heeft voor hun binnenstad. Je merkt dat we door deze manier van werken echt ‘werk met werk’ maken”, voegt assistent programmamanager Lieke Mijnheer toe.
Waarom is een integrale aanpak belangrijk?
Wouter: “Als ik aan slag ga met een kademuur moet ik mijzelf afvragen; gaat deze kademuur na de renovatie weer 60 jaar mee? Als je dan beseft dat het klimaat extremer wordt – meer hitte, meer regen, meer wind. Dat heeft allemaal impact op de leefbaarheid in de openbare ruimte. Dan moet je bijvoorbeeld ook nadenken over het fundament van de bomen op de kade. Doe je dat niet, dan gaat de kademuur misschien minder lang mee. De integrale aanpak is essentieel. Je moet in decennia kunnen denken en daarop handelen. Nu de juiste dingen doen, zodat een boom over 30 jaar groot genoeg is om een wapen te vormen tegen hittestress.”
Hoe pakken jullie dit aan bij de City Deal?
Mellany: “Binnen de City Deal Tijdloze Grachten zetten we in op synergie door landelijk kennis en voorbeelden van integrale projecten te delen. We zien dat er voor veel civieltechnische projecten in Nederland óók een meerwaarde gecreëerd kan worden voor de omgeving. En dat geldt niet alleen voor grote renovatiewerkzaamheden, maar ook voor kleinere herstelwerkzaamheden. Het is alleen belangrijk dat het vooraan het besluitvormingsproces wordt meegenomen. Met de werkmethode ‘Integraal Afwegen’ maken gemeenten bewust keuzes over hoe ze meerdere doelen combineren in één project. Dit gebeurt nu al in steden als Den Haag, Amsterdam, Leiden en Dordrecht. Het is een methode waarbij met bestuurders en inhoudelijk betrokkenen – zoals beleidsmakers, stedenbouwkundigen en civiel-technici – voor het besluitvormingsproces keuzes worden gemaakt over welke technische opgaves invulling kunnen geven aan andere gemeentelijke transities. Dit voorkomt ad-hoc oplossingen en vertraging.”
Kun je meer vertellen over de integrale aanpak in Leiden?
Wouter: “Leiden is al sinds de jaren 80 bezig met renovatiewerkzaamheden voor de historische grachten en kademuren. De gemeente zat toentertijd niet goed in de slappe was. Door kostenbesparingen zijn daardoor niet de meest duurzame en ecologische beslissingen genomen. Denk aan het plaatsen van bomen aan de kade in wit bouwzand. Daar groeit natuurlijk niets in. Nu wij weer opnieuw renovatiewerk doen aan de kademuren, zorgen we er ook direct voor dat de bomen de juiste bodem krijgen om wel te kunnen groeien. Dat noemen we groeiplaatsverbetering. Op de Herengracht, Oude Herengracht en Steenschuur we bezig met een eerste pilot. Zodat bomen letterlijk kunnen uitgroeien tot monumentale exemplaren. We zijn ook bezig met het terugbrengen van de gracht op het Kort Rapenburg. Een project dat samenvalt met de agenda autoluwe binnenstad. Zo is al in het kaderbesluit groene lopers de beslissing genomen om de stadsbussen uit de Stationsstraat en Steenstraat te halen. ”
Projectmanager infra, Kasper Heckemann, voegt toe: “Door gesprekken aan te gaan met collega’s en samenwerkingspartners kunnen we beleidsthema’s combineren. En door het expliciet maken van bepaalde keuzes, ontstaat draagvlak voor een integrale aanpak voor vernieuwing en renovatie van kademuren en de openbare ruimte. De meerwaarde van de samenwerking met de City Deal is de bekendheid die zij hebben met de werkwijze van andere gemeenten."
Waarvoor kunnen geïnteresseerde partners jullie voor benaderen?
Mellany: “Partners en andere geïnteresseerden kunnen mij benaderen als ze voorbeelden van concrete projecten of werkmethodes willen delen. Met name waarbij de technische opgave is gebruikt als hefboom voor het creëren van meerwaarde voor hun stad. Ook kunnen partners en andere geïnteresseerden mij benaderen voor hulpvragen over hoe zij synergie kunnen creëren in hun projecten. Dan gaan we samen op verkenning naar passende werkmethodes!”
Wouter: “Het is de kunst om ‘een probleem’ vanuit meerdere percepties te benaderen. Als assetmanager ben ik door mijn rol in contact met accountants en juristen. En dan loop ik weer buiten op een bouwplaats. Om vervolgens weer met bestuurders aan tafel te zitten. Dan zie je veel verschillende wereldbeelden. De vraag is hoe verbind je die met elkaar? Hoe verbind je een wereld waarin gespeeld wordt met Playmobil, Lego en Duplo? Daar vinden we onze weg in!”