Via de 'Living Lab Way of Working' methode heeft AMS met verschillende onderzoekers ontwerpen gemaakt waarin nieuwe Amsterdamse kademuren bijdragen aan opgaven zoals klimaatadaptatie, behoud van erfgoed, biodiversiteit en energie uit water.
Tijdens de grachtendag onderzochten de onderzoekers van dit project samen met partners of 1) de onderzochte methode ook ingezet kan worden bij renovatie en 2) of de methode ingezet kan worden in andere steden.
We doken in pilotlocaties uit de gemeenten Den Haag, Den Bosch, Leiden en Dordrecht. Lees hieronder wat we mee hebben genomen uit de eerste casus: de Achterhakkers in Dordrecht.
Dordrecht: biodiversiteit aan de Achterhakkers
Hoe voeg je biodiversiteit toe aan een kademuur die intensief wordt gebruikt door de binnenvaart, grote verschillen in waterstanden kent en toegankelijk moet blijven voor bezoekers? Dat is de vraag voor de kademuur aan de Achterhakkers in de gemeente Dordrecht.
De gemeente wil de vervanging van deze kademuur benutten om de biodiversiteit in de omgeving structureel te versterken. Omdat de vervangingsmethode ook op andere locaties in Dordrecht toegepast kan worden, zijn de inzichten breed inzetbaar.
De locatie kent alleen enkele voorwaarden die mogelijk effect hebben op de mate waarin biodiversiteit kan floreren. Zo is er een getijdeverschil van gemiddeld
80 centimeter, zijn er sterk wisselende waterstanden gedurende het jaar en wordt de kademuur druk bezocht door zowel de binnenvaart als bezoekers.
Drie lessen
De toepassing van de Living Lab Way of Working methode en MFK principes leverde drie waardevolle lessen op:
1. Breng focus aan in het projectgebied
Veel stukken aan de Achterhakkers zijn door binnenvaart niet geschikt voor biodiversiteit. Op minder kansrijke plekken is het dan beter geen maatregelen te nemen. Gelukkig is er ook een rustiger gelegen steekhaven, waar biodiversiteitsmaatregelen maximaal benut kunnen worden.
2. Gebruik het tij als kans
Hoewel het getij beperkingen oplegt, biedt het ook mogelijkheden. Denk aan touwen voor mosselen en waterplanten, verruwde of geperforeerde meerpalen en drijvend groen dat meebeweegt met de waterstand.
3. Kijk verder dan de kademuur
De nieuwe kademuur schuift 3 tot 4 meter het water in, waardoor nieuw land ontstaat. Dit biedt kansen om ook het achterliggende gebied in te richten voor meer biodiversiteit.
Van verkenning naar vervolg
De casus uit Dordrecht laat zien dat de Living Lab Way of Working methode en de MFK principes ook buiten Amsterdam waardevolle inzichten opleveren. De locatie heeft zo zijn belemmeringen, maar er liggen ook kansen. Door vol in te zetten op de kansrijke onderdelen, maakt Dordrecht de kademuur aan de Achterhakkers tot een schoolvoorbeeld van een toekomstbestendige, multifunctionele kademuur.
Met dank aan Lena Wagner van AMS Institute voor de organisatie, Roel Hubers van gemeente Dordrecht voor de casus, en Harm van der Geest en Christel Voncken voor hun expertise.